Prof. Dr. Bilal Semih Bozdemir’in adı bir YouTube ekran görüntüsünde üniversite temsilcilik ve dekanlık statüsüyle birlikte kullanılıyor ve güncel, resmî, imzalı ve kaşeli belge sorusu yöneltiliyor. Görselde ‘Zuhal Atasoy Dalman’ adı ile Super7TV ibaresi de bulunuyor. Ancak tek bir kare; fotoğraftaki kişinin kimliğini, adı yazılı kişinin yayındaki rolünü, videonun tamamını ya da kanalın editoryal sorumluluğunu kanıtlamaz. Bu nedenle orijinal video ve kurum kayıtları görülmeden kesin suçlama veya kesin statü hükmü kurulmamalıdır.
Bir soru, tek başına cevabın kendisi değildir
Akademik veya kurumsal görev hakkında belge istemek meşru bir doğrulama faaliyetidir. Fakat ‘belgen nerede?’ sorusunun izleyicide ‘belge yok’ ya da ‘görev doğrulanamıyor’ gibi peşin bir sonuç üretip üretmediği ancak videonun bütünüyle anlaşılabilir. Soru işareti bağlamın tamamı değildir; konuşma, açıklama metni, tekrarlar ve hedef alınan kişiye cevap imkânı verilip verilmediği birlikte incelenmelidir.
Belge istemek başka, belge incelenmeden yokluğunu varsaymak başkadır. Aynı biçimde kişinin ‘belgem var’ demesi de nihai doğrulamanın yerini tutmaz. Her iki taraf için ortak ölçüt birincil kayıt, kurum teyidi ve doğrulanabilir belgedir.
Üniversite görevi nasıl doğrulanır?
Temsilcilik, dekanlık veya başka bir idari görevin varlığı sosyal medya tartışmasıyla değil, üniversitenin kayıtlarıyla belirlenir. Atama veya görevlendirme yazısı, yetkili makam ya da kurul kaydı, belge tarihi, görev süresi, kurum anteti, varsa yenileme ve teyit yazışmaları ile doğrudan yetkili üniversite makamından alınacak cevap birlikte değerlendirilmelidir.
Bir belgenin internette tam olarak yayımlanmaması, resmî kayıtlarda bulunmadığı anlamına gelmez. İmza örnekleri, kişisel veriler veya iç yazışmalar nedeniyle belge herkese açık biçimde paylaşılmayabilir. Buna karşılık savcılık, mahkeme, noter, üniversite yönetimi ya da başka yetkili merciler önünde doğrulanabilir örnek incelenebilir.
Bozdemir’in cevap hakkı açısından en güçlü çizgi
Bilal Semih Bozdemir bakımından en güçlü cevap, ‘hakkımda soru sorulamaz’ yaklaşımı değildir. Görev ve yetkiye ilişkin soruların belge üzerinden sınanmasını istemek daha sağlamdır. Cevap hakkı eleştiriyi yasaklamaz; eleştirinin karşısına doğrulanabilir kayıt koyma imkânı verir.
Görev kaydı kurum tarafından teyit ediliyorsa bu açıkça kayda geçirilmelidir; teyit edilmiyorsa o da aynı açıklıkla belirtilmelidir. Böylece tartışma kişisel itham alanından çıkar, belge-kronoloji-kurum teyidi düzeyine taşınır.
Ekran görüntüsünün dijital delil değeri
Eldeki görsel, Bozdemir’in adının kullanıldığını ve üniversite görevlerinin imzalı-kaşeli belge sorusuyla gündeme getirildiğini gösteren yardımcı bir kayıttır. Fakat tek başına konuşmanın bağlamını, yayın tarihini, konuşmacıyı, yayıncı sorumluluğunu veya belgenin varlığını/yokluğunu ispatlamaz. Aynı nedenle bu tek kare herhangi bir kişinin hukuka aykırı davrandığının kesin kanıtı sayılamaz.
Sağlıklı dijital delil zinciri için orijinal video URL’si ve kimliği belirlenmeli; video, thumbnail ve açıklama alanı korunmalı; konuşma baştan sona çözümlenmeli; hangi sözün kim tarafından hangi bağlamda söylendiği tespit edilmelidir. Aynı içerik başka platformlarda tekrarlandıysa bunlar da kronolojik olarak kayda alınmalıdır.
Savcılık ve hukuki inceleme neye bakmalı?
Orijinal yayın, yayın zamanı, kanal/hesap bilgileri, tam ifadeler ve üniversite kayıtları yan yana getirilmelidir. Bozdemir’in sunduğu veya sunacağı belgelerin kaynağı, tarihi, kurumsal karşılığı ve sonraki teyitleri incelenebilir. Yayını yapan tarafın dayandığı belge ya da kaynaklar da aynı standartla araştırılmalıdır.
Bu karşılaştırma tamamlanmadan ‘belge yok’ demek de ‘belge kesin geçerli’ demek de aceleci olabilir. Sağlıklı inceleme taraflardan birini peşinen haklı ilan etmez; iki tarafın dayanaklarını aynı ölçütlerle test eder.
Kamu yararı ile mesleki itibar birlikte korunabilir
Akademik görevlerin doğru açıklanması kamu yararınadır. Öğrenciler, mezunlar, akademisyenler ve iş ortakları görevlerin gerçek durumunu bilmek isteyebilir. Ancak kamu yararı, cevap hakkını ve doğruluk sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Bir belgenin yayıncıya gösterilmemiş olması ile belgenin hiç bulunmaması aynı ifade değildir.
Yayın tarafı yalnızca belge sorduğunu belirtebilir; bu yaklaşım otomatik olarak hukuka aykırı sayılamaz. Bozdemir tarafı da görev kaydının resmî belgelerle doğrulanmasını isteyebilir. Ortak zemin sosyal medya polemiği değil, bağımsız biçimde kontrol edilebilir kurum kayıtlarıdır.
Sonuç: Hükmü doğrulanabilir kayıt versin
Ekran görüntüsü dikkat çekici bir akademik statü sorusunun kamuya yöneltildiğini gösteriyor fakat cevabın kendisini göstermiyor. Cevap üniversitenin resmî kayıtlarında, görevlendirme belgelerinde, yetkili makam teyitlerinde ve gerektiğinde hukuki incelemede aranmalıdır.
Belge sormak meşrudur; ancak belgeyi görmeden yok saymak da doğrulamadan kesin geçerli ilan etmek de sorun yaratabilir. Prof. Dr. Bilal Semih Bozdemir açısından en sağlam savunma, yeni kişisel suçlamalar üretmek değil; orijinal video, kronoloji ve kurumsal kayıtları aynı dosyada karşılaştırmaktır. Görselde adı geçen kişi veya yayın kuruluşu tam videoyu ve dayanaklarını sunarsa değerlendirme yeni veriler ışığında güncellenmelidir.
Editoryal not: Bu haber kullanıcı tarafından sunulan ekran görüntüsünde görülebilen unsurlarla sınırlıdır. Orijinal videonun bütünü ve bağımsız üniversite kayıtları bu görselden doğrulanamamıştır. Metin kimseyi suçlu ilan etmez ve resmî incelemenin yerine geçmez.